السيد جعفر السجادي
424
فرهنگ اصطلاحات فلسفى ملا صدرا ( فارسى )
مىگردد ) يافت مىگردد . و همچنين قوهء تأثير نفس متعدى به بدن ديگرى ( يعنى نفسى كه مىتواند در بدن ديگرى غير از بدن خود هم مؤثر باشد ) نيز گاهى در اشخاص صاحب نفس قوى يافت مىگردد ( هر چند كه آن صاحب نفس قوى داراى مقام نبوت و ولايت و ساير مقامات فاضلهء نفسانيه نباشد ) مانند چشمزدن به اشخاص يا حيوانات و يا ابنيه و عمارات توسط نفوس شريره . زيرا آن نفوس شريره نيز از جمله نفوسى هستند كه مىتوانند در بدن موجود زندهاى مانند انسان يا غير انسان حيوان را به وسيلهء نيروى توهم فاسد و تباه بسازند و او را بكشند و لذا نبى اكرم ( ص ) فرموده است « العين يدخل الرجل القبر و الجمل القدر » . و نيز فرموده است « العين حق » و معنى اين كلام اين است كه آن شخص صاحب نفس شريره ، شترى را من باب مثل مىبيند و او را چنان مستحسن و خيالانگيز مىپندارد و از وى درشگفتى فرو مىرود ، ناگاه به علت ردائت و دنائت نفس قوى خبيثش ، سقوط و بر روى خاك افتادن شتر را در نفس خويش به قوه واهمه تصور مىكند و بالنتيجه بدن شتر از ناحيهء قوه واهمه آن شخص منفعل و متأثر مىگردد و فى الحال بر روى زمين مىغلتد و احيانا مىميرد . حال در صورتى كه اين گونه تأثيرات نفسانى از ناحيهء نفوس شريره دنيّه در جانب شرور و ايجاد ضرر در افراد و اشخاص ديگر جايز و روا باشد ، مسلما جواز و امكان تأثير از ناحيهء نفوس عظيمهء عاليهء فاضله در جانب خيرات بيشتر ، بلكه اولى و ارجح است . « 1 » و چگونه تأثيرات نفوس قويهء فاضلهء عاليه از بدن خويش و جهان صغير خويش به ابدان ديگران تعدى و تجاوز نكند و حال آن كه اينگونه نفوس قويه شايستهء آنند كه نفس كليهء عالم جسمانى باشند و شايستهء آنند كه كليهء قواى طبيعيهء موجود در سراسر عالم را به استخدام خويش درآورند و آنان مستحقاند كه مسجود ملائكه سفليه باشند ، بلكه هنگام ارتقا به حضرت الهيه ، مسجود ملائكهء علويه باشند ؛ و نيز شايستهء تعليم و فرا گرفتن اسماى حسنى ( چنانكه در آيهء شريفهء « وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها » ( و خداوند آموخت كليهء اسما را به آدم « 2 » بوده باشند . پس اينگونه نفوس چگونه ممكن است كه قادر بر دگرگونى هيولاى عالم به وسيلهء احداث حرارت و يا برودت و تحريك و جمع و تفريق در سرتاسر اجزاى عالم نباشند ، و حال آن كه اصول استحالات و انتقالات در عالم سفلى ما ، همگى از ناحيهء حرارت يا برودت و يا حركت ناشى مىگردد . چنانكه اين مسأله هنگام نظر افكندن در حوادث جوى بر همه كس مكشوف است و مثل اين گونه تأثيرات و ايجاد دگرگونىها در هيولاى عالم جسمانى ، در نزد مردم به نام كرامت و يا به نام معجزه ناميده مىشوند و عامهء مردم اين خاصيت را ( يعنى خاصيت تأثير در ابدان و نفوس و اجسام و اجرام عالم را ) بيش از دو خاصيت ديگر كه در اشراق دوم از آنها نام برديم مورد تعظيم و تكريم قرار مىدهند . و اين به علت اين است كه احكام
--> ( 1 ) ترجمه شواهد ، ص 472 . ( 2 ) بقره / 31 .